គិតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៣ មក រាជរដ្ឋាភិបាលបានវិនិយោគយ៉ាងច្រើនលើការដំឡើងប្រាក់បៀវត្សរ៍គ្រូបង្រៀន។ ប្រាក់បៀវត្សរ៍ចាប់ផ្តើមរបស់គ្រូបឋមសិក្សាបានកើនឡើងពី ៣១០,៨០០ រៀល (៧៨ ដុល្លារ) ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ដល់ ១,៤០០,០០០ រៀល (៣៥០ ដុល្លារ) ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ដែលមានអត្រាកំណើនប្រមាណ ៣៥០%។ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ គ្រូបង្រៀនសាលារដ្ឋទទួលបានប្រាក់បៀវត្សរ៍ខ្ពស់ជាងបុគ្គលិកវិស័យឯកជនដែលមានជំនាញប្រហាក់ប្រហែលគ្នាប្រមាណ ២៧% ។ ការដំឡើងប្រាក់បៀវត្សរ៍បានធ្វើឱ្យចំនួនអ្នកដាក់ពាក្យប្រឡងជ្រើសរើសក្របខណ្ឌគ្រូបង្រៀនគ្រប់កម្រិតនៅតាមគ្រឹះស្ថានអប់រំសាធារណៈកើនឡើងប្រមាណ ៧៨% ហើយកម្រិតសមត្ថភាពរបស់អ្នកជាប់ក៏មានការកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ផងដែរ។
ទោះបីជាមានការកែទម្រង់ខាងលើក៏ដោយ ក៏ម៉ោងសិក្សារបស់សិស្សនៅតាមគ្រឹះស្ថានអប់រំសាធារណៈ ហាក់នៅមានកម្រិត ដោយម៉ោងរដ្ឋបាលមិនទាន់ត្រូវបានបំពេញពេញលេញនៅឡើយ (ម៉ោងស្អុយ)។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក កម្មវិធីសិក្សានៅកម្រិតបឋមសិក្សាកំណត់ឱ្យមានការបង្រៀន ៧២៨ ម៉ោងក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលចំនួននេះស្ថិតនៅកម្រិតទាបបើធៀបនឹងមធ្យមភាគប្រទេសសមាជិកអាស៊ាន (៨២៦ ម៉ោងក្នុងមួយឆ្នាំ)។ ជាក់ស្តែង ម៉ោងបង្រៀនមិនទាន់អាចអនុវត្តពេញលេញ ៧២៨ ម៉ោងក្នុងមួយឆ្នាំ នៅឡើយទេ ពោលគឺខ្លីជាងម៉ោងកំណត់ប្រមាណ ២៧% ដោយសារកត្តាមួយចំនួនដូចជា អវត្តមានរបស់គ្រូ ភាពយឺតយ៉ាវ និងការបិទសាលាដោយគ្មានហេតុផលផ្លូវការណាមួយ។
កំណើននៃ “គ្រូបង្រៀនមកពីស្ថាប័នរដ្ឋ” ក្នុងវិស័យអប់រំឯកជន
ខណៈដែលចំនួនស្ថាប័នអប់រំឯកជនគ្រប់កម្រិតក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានចំនួនកើនឡើងពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ស្ថិតិពីក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ក៏បានបង្ហាញថា ចំនួន “គ្រូបង្រៀនមកពីស្ថាប័នរដ្ឋ” ក៏មានការកើនឡើងយ៉ាងគំហុក។ ពីឆ្នាំសិក្សា ២០២២-២០២៣ ដល់ ២០២៥-២០២៦ ចំនួនគ្រូបង្រៀនមកពីស្ថាប័នរដ្ឋ ដែលធ្វើការនៅក្នុងសាលារៀនឯកជនបានកើនឡើងពី ៧,៥៣៦នាក់ ដល់ ១១,៨១១ នាក់ (កើន៥៦.៧%) ក្នុងនោះ សម្រាប់កម្រិតបឋមសិក្សាមានការកើនឡើងពី ២,១៧០ នាក់ ទៅដល់ ៣,១៦១ នាក់ (កើនឡើងប្រមាណ ៤៥.៦% ក្នុងរយៈពេល៤ឆ្នាំ)។ វត្តមានគ្រូបង្រៀនរដ្ឋកម្រិតបឋមសិក្សានៅស្ថាប័នអប់រំឯកជននេះ បានបង្កឱ្យមានបញ្ហាប្រឈមមួយចំនួនដែលបានផ្តល់ជះអវិជ្ជមានដល់សិស្ស និងគុណភាពសិក្សាគួរឲ្យកត់សម្គាល់ផងដែរ។
| ឆ្នាំសិក្សា | ចំនួនសាលារៀនឯកជន |
|---|---|
| ២០២២-២០២៣ | 1,826 |
| ២០២៣-២០២៤ | 2,176 |
| ២០២៤-២០២៥ | 2,295 |
| ២០២៥-២០២៦ | 2,435 |
| ឆ្នាំសិក្សា | ចំនួនគ្រូបង្រៀនមកពីស្ថាប័នរដ្ឋ |
|---|---|
| ២០២២-២០២៣ | 7,536 |
| ២០២៣-២០២៤ | 8,916 |
| ២០២៤-២០២៥ | 10,737 |
| ២០២៥-២០២៦ | 11,811 |
បញ្ហាប្រឈម
ការដែលគ្រូបង្រៀនរដ្ឋ បានយកម៉ោងបំពេញការងាររដ្ឋ ទៅធ្វើការនៅស្ថាប័នឯកជន បានបង្កឱ្យមានបញ្ហាប្រឈមដូចជា៖
- ការរំលោភលើបទដ្ឋានម៉ោងធ្វើការ៖ និយាមប្រើបុគ្គលិកអប់រំបានកំណត់ឱ្យគ្រូបង្រៀនធ្វើការ ៤០ ម៉ោងក្នុងមួយសប្តាហ៍ (បង្រៀន ២៥ ម៉ោង និងត្រៀមបង្រៀន ១៥ ម៉ោង) (source)
- ការថយចុះគណនេយ្យភាពក្នុងអង្គភាព៖ យោងតាមរបាយការណ៍របស់ធនាគារពិភពលោក មានគ្រូតែ ១៤% ប៉ុណ្ណោះដែលជឿថាគណៈគ្រប់គ្រងតែងតែចាត់វិធានការចំពោះការអវត្តមានគ្មានច្បាប់។ លើសពីនេះ នាយកសាលាខ្លះក៏មានការងារទីពីរ ឬបង្រៀនពីរវេនខ្លួនឯងផងដែរ។
- ការបាត់បង់ពេលវេលាបង្រៀនជាក់ស្តែង៖ ពេលវេលាបង្រៀនពិតប្រាកដគឺខ្លីជាងពេលវេលាកំណត់ដល់ទៅប្រមាណ ២៧% ដោយសារការអវត្តមានរបស់គ្រូដើម្បីទៅបំពេញការងារទីពីរ និងការបិទសាលាមិនផ្លូវការ។
- ភាពហត់នឿយ និងការថយចុះលទ្ធផលការងារ៖ គ្រូដែលបង្រៀននៅសាលាឯកជនចំណាយពេលបន្ថែមជាមធ្យម ២០ ម៉ោងក្នុងមួយសប្តាហ៍ ដែលធ្វើឱ្យម៉ោងបង្រៀនសរុបកើនដល់ជាង ៤០ ម៉ោង/សប្តាហ៍ ដែលបង្កឱ្យមានការហត់នឿយខ្លាំង និងកាត់បន្ថយគុណភាពបង្រៀនក្នុងសាលារដ្ឋ។ កត្តានេះ ក៏បង្កឱ្យគ្រូបង្រៀនមិនមានពេលគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការបំពេញការងារគាំទ្រការបង្រៀន (ស្រាវជ្រាវបន្ថែម កែកិច្ចការសិស្ស…)
- ឧបសគ្គដល់ការកែទម្រង់សាលារៀនពេញមួយថ្ងៃ៖ ការមានការងារទីពីរ(តាមការស្រាវជ្រាវ ភាគច្រើននៅពេលរសៀល) ធ្វើឱ្យគ្រូស្ទាក់ស្ទើរក្នុងការផ្លាស់ប្តូរទៅរកកាលវិភាគបង្រៀនពេញមួយថ្ងៃ ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ចំណូលបន្ថែមរបស់ពួកគាត់។
- ការមិនផ្តល់ភាពសំខាន់ដល់គរុកោសល្យ (non-caring pedagogy)៖ មានការរាយការណ៍ថាគ្រូមួយចំនួន បង្រៀន”បង្ខំ”ឱ្យចប់កម្មវិធី និងមិនឆ្លើយសំណួរសិស្សក្នុងម៉ោងរដ្ឋ ដើម្បីជំរុញឱ្យសិស្សទៅរៀនគួរជាមួយពួកគាត់។
ទោះបីជាផលប៉ះពាល់មានភាពអវិជ្ជមានក៏ដោយ គ្រូបង្រៀនដែលធ្វើការនៅការងារខាងក្រៅបានរាយការណ៍ពីផលវិជ្ជមានខ្លះៗដូចជាការផ្ទេរជំនាញពីស្ថាប័នឯកជន ដោយគ្រូបាននាំយកវិធីសាស្ត្របង្រៀនបែបអន្តរកម្ម និងការងារក្រុមដែលរៀនពី វិស័យឯកជន ឬអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល មកអនុវត្តក្នុងថ្នាក់រៀនរដ្ឋ ក៏ដូចជាការបង្កើនចំណេះដឹងឌីជីថលតាមរយៈការប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រ និងប្រព័ន្ធដាក់ពិន្ទុអនឡាញក្នុងសាលាឯកជន ដែលជួយពង្រឹងសមត្ថភាពបច្ចេកវិទ្យារបស់គ្រូ។ បើទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ការកើនឡើងតិចតួចបំផុតនៃពិន្ទុជាមធ្យមរបស់សិស្ស បានបង្ហាញថាផលជះអវិជ្ជមានបានគ្រប់ដណ្តប់ផលជះវិជ្ជមានស្ទើរតែទាំងស្រុង។
មូលហេតុនៃការមានការងារបន្ថែមក្នុងស្ថាប័នអប់រំឯកជន
គ្រូបង្រៀនសាលារដ្ឋនៅកម្ពុជាបានលើកឡើងនូវហេតុផលសំខាន់ៗមួយចំនួនដែលជំរុញឱ្យពួកគាត់ស្វែងរកការងារទីពីរនៅតាមសាលាឯកជន ដែលហេតុផលទាំងនោះមានដូចជា៖
ក. តម្រូវការហិរញ្ញវត្ថុ និងការទ្រទ្រង់ជីវភាពគ្រួសារ
- បៀវត្សរ៍រដ្ឋមិនទាន់ឆ្លើយតបនឹងការចង់បាន៖ ទោះបីជាមានការកើនឡើងប្រាក់បៀវត្សរ៍យ៉ាងខ្លាំងក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះក៏ដោយ ក៏មានគ្រូកម្រិតបឋមសិក្សាតែ ៤៨ ភាគរយ ប៉ុណ្ណោះដែលជឿថាប្រាក់បៀវត្សរ៍រដ្ឋគឺគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ពួកគាត់អាចរស់នៅក្នុង “ជីវិតដ៏ល្អ” មួយបាន។
- ការសន្សំសម្រាប់អនាគត៖ គ្រូបង្រៀនត្រូវការចំណូលបន្ថែមដើម្បីសន្សំទិញទ្រព្យសម្បត្តិធំៗដូចជា ផ្ទះ រថយន្ត ឬម៉ូតូ និងដើម្បីត្រៀមលក្ខណៈសម្រាប់ថ្លៃសេវាថែទាំសុខភាពនៅពេលវ័យចំណាស់។
- បន្ទុកគ្រួសារ៖ សម្រាប់គ្រូបង្រៀនជាបុរសដែលជាបង្គោលគ្រួសារ គាត់យល់ថាការស្វែងរកការងារនៅសាលាឯកជនដែលផ្តល់ប្រាក់ឈ្នួលខ្ពស់ ដើម្បីរ៉ាប់រងការចំណាយស្ទើរតែទាំងស្រុងក្នុងផ្ទះគឺជាបន្ទុករបស់គាត់។
ខ. ការអភិវឌ្ឍជំនាញ និងវិជ្ជាជីវៈ
- ការទទួលបានបទពិសោធន៍ថ្មីៗ៖ ច្រើនជាងពាក់កណ្តាលនៃគ្រូបង្រៀនដែលបានអង្កេតនៅតាមតំបន់ទីប្រជុំជនបានបញ្ជាក់ថា ការទទួលបានជំនាញ និងបទពិសោធន៍ដែលមិនមាននៅក្នុងសាលារដ្ឋ គឺជាមូលហេតុចម្បងដែលពួកគាត់ទៅធ្វើការងារបន្ទាប់បន្សំ។
- ជំនាញឌីជីថល និង ICT៖ សាលាឯកជនច្រើនតែមានសម្ភារៈកុំព្យូទ័រ និងឧបករណ៍ឌីជីថលល្អជាងសាលារដ្ឋ។ គ្រូប្រើប្រាស់ឱកាសនេះដើម្បីរៀនពី ការវាយតម្លៃតាមអនឡាញ កម្មវិធីរៀបចំមេរៀន និងឧបករណ៍ដាក់ពិន្ទុឌីជីថល ដែលពួកគាត់អាចយកមកអនុវត្តវិញនៅក្នុងថ្នាក់រៀនរដ្ឋរបស់ខ្លួន។
គ. ការបញ្ចេញសមត្ថភាព និងបណ្តាញទំនាក់ទំនង
- ឱកាសពង្រីកនិងពង្រឹងសមត្ថភាព៖ គ្រូបង្រៀនចង់ពង្រីកឱកាសដែលពួកគាត់អាចបញ្ចេញសមត្ថភាពឱ្យអស់លទ្ធភាព ដែលប្រព័ន្ធរដ្ឋបច្ចុប្បន្នអាចនឹងមិនទាន់ផ្តល់ជូនបានពេញលេញ។
- ការបង្កើតទំនាក់ទំនងសង្គម៖ ការបម្រើការក្នុងស្ថាប័នឯកជនជួយឱ្យគ្រូបង្រៀនបង្កើតបណ្តាញវិជ្ជាជីវៈ និងទំនាក់ទំនងសង្គមបានកាន់តែទូលំទូលាយ ដែលពួកគាត់យល់ថាជាផលវិជ្ជមានសម្រាប់ជីវិត។
ឃ. អត្តសញ្ញាណ និងវិជ្ជាជីវៈ
- ការជៀសវាងការងារប្រើកម្លាំងបាយ៖ ដើម្បីរកប្រាក់ចំណូលបន្ថែម ការបង្រៀននៅសាលាឯកជនត្រូវបានមើលឃើញថាមានតម្លៃ និងសមស្របនឹងឋានៈជាគ្រូបង្រៀន ជាងការទៅធ្វើការងារបន្ទាប់បន្សំដែលប្រើកម្លាំង (ដូចជា សំណង់ ឬបើកបរ) ដែលគ្រូខ្លះមានអារម្មណ៍ថាអាចធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់កិត្តិយសក្នុងសង្គមរបស់ពួកគាត់។
ង. តម្រូវការនៃការបង្រៀន និងកង្វះម៉ោងសិក្សារដ្ឋ
- ម៉ោងសិក្សារដ្ឋមិនគ្រប់គ្រាន់៖ ដោយសារម៉ោងសិក្សាក្នុងសាលារដ្ឋមានកម្រិត (៧២៨ ម៉ោងក្នុងមួយឆ្នាំ) គ្រូបង្រៀនយល់ថាពួកគាត់ត្រូវផ្តល់សេវាបង្រៀនបន្ថែមក្នុងបរិបទឯកជន ដើម្បីធានាការគ្របដណ្តប់លើកម្មវិធីសិក្សាទាំងមូល និងដើម្បីឱ្យសិស្សអាចក្តាប់មេរៀនបានច្បាស់លាស់។
សរុបមក ទោះបីជាគ្រូបង្រៀនភាគច្រើននៅតែមានការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ចំពោះការងារក្នុងសាលារដ្ឋដោយសារស្ថិរភាពការងារក៏ដោយ ប៉ុន្តែការងារទីពីរនៅតាមសាលាឯកជនគឺជា “ស្ពាន” ដ៏សំខាន់សម្រាប់ពួកគាត់ក្នុងការបំពេញចន្លោះប្រហោងរវាងបៀវត្សរ៍រដ្ឋ និងការចង់បានជីវិតដ៏សមរម្យមួយ។
ប្រតិកម្មនិងចំណាត់ការពីគណៈគ្រប់គ្រងសាលារៀន
តាមរយៈរបាយការណ៍ និងការស្រាវជ្រាវក្រុមការងារបានកំណត់បានពីប្រតិកម្មនិងចំណាត់ការពីគណៈគ្រប់គ្រងសាលារៀនមួយចំនួន ដែលមានគ្រូបង្រៀនរដ្ឋទៅធ្វើការនៅស្ថាប័នអប់រំឯកជន។
ក. ការអនុវត្តបណ្តែតបណ្តោយ
គណៈគ្រប់គ្រងសាលា និងអ្នកពាក់ព័ន្ធភាគច្រើនមានទំនោរប្រើប្រាស់ “វិធីសាស្ត្របណ្តែតបណ្តោយ” ចំពោះការងារទីពីររបស់គ្រូ។ ពួកគាត់ទទួលស្គាល់ថា គ្រូបង្រៀនធ្លាប់ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាបៀវត្សរ៍ទាប ដែលនាំឱ្យកើតមានវប្បធម៌យោគយល់គ្នាច្រើន បើទោះបីជាការងារទាំងនោះមិនត្រូវបានអនុញ្ញាតជាផ្លូវការក៏ដោយ។ លើសពីនេះ រូបភាពផ្នែកច្បាប់ ត្រូវបានចាត់ទុកថាដូចជា “យោបល់ណែនាំ” ដែលការសម្រេចចិត្តលើការអនុវត្តស្ថិតនៅលើសាលារៀន ជាជាងច្បាប់ដែលមានស្រាប់។
ខ. យន្តការគណនេយ្យភាព និងវិធានការកែតម្រូវមានកម្រិត
ទោះបីជាមានប្រព័ន្ធតាមដានវត្តមានក៏ដោយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តវិធានការច្បាប់ហាក់នៅមានកម្រិតទាប៖
- ការអនុវត្តទន់ភ្លន់: ៥៥% នៃនាយកសាលាបានរាយការណ៍ថាពួកគាត់បានចាត់វិធានការកែតម្រូវ។ វិធានការដែលប្រើញឹកញាប់បំផុតគឺត្រឹមតែ ការព្រមានផ្ទាល់មាត់ (៧២%) ប៉ុណ្ណោះ។ វិធានការតឹងរ៉ឹងដូចជាការកាត់ប្រាក់បៀវត្សរ៍ (មានត្រឹម ៣%) ឬការតម្រូវឱ្យបង្រៀនសងម៉ោងដែលបាត់បង់ (មានត្រឹម ២%) គឺកម្រនឹងកើតមានណាស់។
- កង្វះការគាំទ្រពីថ្នាក់លើ: នាយកសាលារាយការណ៍ថា ការិយាល័យអប់រំស្រុក កម្រនឹងប្រើប្រាស់កំណត់ត្រាវត្តមានដើម្បីចាត់វិធានការបន្តណាស់ ដោយមាន ៤០% នៃនាយកសាលាបញ្ជាក់ថា ការិយាល័យអប់រំស្រុក “មិនដែល” ចាត់វិធានការកែតម្រូវ ចំពោះអវត្តមានរបស់គ្រូឡើយ។
- ការទទួលស្គាល់ភាពទន់ខ្សោយ: នាយកសាលាមួយចំនួនបានសារភាពថា ពួកគាត់មិនអាចទាមទារគណនេយ្យភាពពីគ្រូបានពេញលេញនោះទេ (ឧទាហរណ៍ គ្រូបង្រៀនមិនស្តាប់តាមការណែនាំរបស់គណៈគ្រប់គ្រង)។
- ការបង្រៀនពីរវេន: ក្នុងករណីខ្លះ ទាំង នាយកសាលា និងនាយករង ត្រូវបានរកឃើញថាបានបង្រៀនវេនបន្ថែម (ពីរវេន) ដោយខ្លួនឯង ដើម្បីបង្កើនចំណូល (ឧទាហរណ៍ គណៈគ្រប់គ្រងមិនអាចផ្តល់ការណែនាំណាមួយទៅគ្រូបង្រៀនឡើយ ព្រោះគាត់ក៏អនុវត្តខុសពីនិយាមម៉ោងបង្រៀនដែរ)។
ដំណោះស្រាយមួយចំនួន
- ពង្រឹងការអនុវត្តបទដ្ឋានការងារ: ក្រសួងអប់រំ យុវជន និងកីឡា ក៏ដូចជាស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ពិសេសការិយាល័យអប់រំស្រុក គួររឹតបន្តឹងការអនុវត្តម៉ោងធ្វើការឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ និងធានាថាគ្រូបង្រៀនបំពេញកាតព្វកិច្ចគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ។
- ការអនុវត្តទណ្ឌកម្មវិន័យ: ចំពោះគ្រូបង្រៀនដែលអនុវត្តផ្ទុយពីនិយាមនៃការបង្រៀន ត្រូវចាត់វិធានការឲ្យបានគត់មត់ និងមានតម្លាភាព រួមទាំងគណៈគ្រប់គ្រងផងដែរ។
- ការដាក់ចេញនូវប្រព័ន្ធអាជ្ញាបណ្ណគ្រូបង្រៀន: គួរបង្កើតឱ្យមានយន្តការដែលអនុញ្ញាតិ ឱ្យអ្នកដែលមានកម្រិតអប់រំគ្រប់គ្រាន់ (ដូចជាសញ្ញាបត្របរិញ្ញាបត្រ) អាចទទួលបានអាជ្ញាបណ្ណបង្រៀនតាមរយៈការប្រឡង ឬសិក្សាបច្ចេកទេសបង្រៀនរយៈពេលខ្លី ដើម្បីកាត់បន្ថយការទាក់ទាញគ្រូបង្រៀនរដ្ឋ ពីសំណាក់សាលារៀនឯកជន។
- យុទ្ធសាស្ត្របៀវត្សរ៍រយៈពេលវែង: កែសម្រួលប្រព័ន្ធបៀវត្សរ៍ឱ្យផ្អែកលើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែង និងលទ្ធផលការងារ និងបង្កើនគម្លាតប្រាក់បៀវត្សរ៍តាមបទពិសោធន៍ និងសមត្ថភាព ដើម្បីលើកទឹកចិត្តគ្រូឱ្យផ្តោតលើការងារស្នូល។
ប្រភពព័ត៌មាន
- **World Bank (2025).** _Instruction Time and Student Learning: Can Cambodia Improve Learning Outcomes in Primary Schools?_- **World Bank (2025).** _Teaching Quality in Cambodia’s Primary Education: Toward Incentivizing Effort, Performance, and Quality Assurance._- **នាយកដ្ឋាន** **EMIS (2026).** _ស្ថិតិ និងសូចនាករអប់រំឯកជន ២០២៥-២០២៦_- **Maeda, M., et al. (2025).** _Teachers’ side jobs in Cambodia: who engages, work trends, motives, and impacts._- **Tang, T., et al. (2026).** _Teachers’ and Parents’ Lived Experiences with Academic Challenges and Student Success in Cambodian Primary Schools._- **Soeung, S. (2021).** _A Review of Cambodian Private Tutoring: Parasitic and Symbiotic Functions._